Home / Ontdek de nieuwste inzichten rond talent / Veerkracht

Veerkracht

Spring naar rubriek:

Wat is veerkracht?
Waarom is veerkracht op de werkplek belangrijk?
Hoe ontwikkel je veerkracht?
Hoe helpt veerkracht bij het welzijn?
Hoe effectief is training rond veerkracht?
Waarom is veerkracht belangrijk voor bedrijven?
Tips voor het implementeren van een initiatief voor veerkrachtontwikkeling
How to deploy a resilience training program?

Wat is veerkracht?

Veerkracht is een term die velen van ons kennen en die gewoonlijk wordt gebruikt om het vermogen van een individu aan te duiden om uitdagingen en verandering het hoofd te bieden. Zoals bij veel psychologische termen die bij Jan en alleman ingeburgerd raken, is er echter een tendens om ze ofwel verkeerd te gebruiken ofwel op vele manieren te interpreteren. In de psychologische literatuur wordt ‘veerkracht’ ook wel ‘weerstand’, ‘mentale weerbaarheid’, ‘emotionele veerkracht’, ‘emotionele wendbaarheid’ en een hele reeks andere benamingen genoemd.

Dit heeft geleid tot een reeks definities en conceptualiseringen. Zoals met alles, kan de manier waarop het wordt gedefinieerd een aanzienlijke invloed hebben op wat het is en, nog belangrijker, welke waarde het aan het individu verleent. Een definitie waarbij een reeks modellen in aanmerking worden genomen, luidt als volgt: “veerkracht is het vermogen van een individu om zich positief aan te passen aan druk, tegenslag, uitdaging en verandering om de prestaties te optimaliseren en het welzijn in stand te houden”.

Waarom is veerkracht op de werkplek belangrijk?

Er is veel onderzoek gedaan naar de rol van veerkracht op de werkplek in relatie tot een aantal resultaten op de werkplek. Op korte termijn stelt veerkracht ons in staat stand te houden en ons door tegenslagen, uitdagingen en veranderingen heen te slaan. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat veerkracht als een buffer fungeert tegen het ervaren van stress, en ook tegen ‘burn-out’. ‘Burn-out’ wordt gedefinieerd als fysieke en emotionele uitputting door overmatige stress, met als gevolg vermoeidheid, snel boos kunnen worden en vatbaarheid voor ziekte.

Veerkrachtige mensen zijn waarschijnlijk creatiever, in staat zich aan te passen aan verandering en volhardend bij tegenslag. Dit gedrag leidt tot betere prestaties in een snel veranderende werkomgeving. Veerkracht is rechtstreeks in verband gebracht met betere prestaties op het werk, in het leger, in de sportwereld en in het onderwijs. Er is ook aangetoond dat het een positieve invloed heeft op andere variabelen, waaronder betrokkenheid, organisatorische inzet, geluk op het werk, werktevredenheid en welzijn.

Hoe ontwikkel je veerkracht?

Uit onderzoek is gebleken dat veerkracht op de werkplek kan worden ontwikkeld. Om veerkracht te ontwikkelen, moeten we echter erkennen dat veerkracht zowel een psychologische hulpbron is als een reeks psychologische strategieën die kunnen worden ingezet bij het omgaan met uitdagende situaties.

Hierbij worden twee kritieke aspecten van hoe wij onze veerkracht ontwikkelen benadrukt. Door te erkennen dat veerkracht een hulpbron is, wordt benadrukt dat we veerkracht moeten ontwikkelen door de tijd te nemen om onszelf te vernieuwen en bij te tanken wanneer we dat kunnen. Door te aanvaarden dat veerkracht ook een reeks psychologische strategieën is, blijkt dat wij deze kunnen inzetten om de capaciteit van deze hulpbron te vergroten en, als het ware, deze vaardigheid te koesteren. Het gebruik van veerkrachtstrategieën, zoals het herdefiniëren van en stilstaan bij onze ervaringen, kan helpen ons vermogen om negatieve ervaringen te overleven te optimaliseren en ze te gebruiken om te leren en te groeien.

Er zijn veel manieren waarop mensen hun eigen veerkracht kunnen ontwikkelen. De volgende stappen kunnen nuttig zijn voor degenen die hun veerkracht willen ontwikkelen en vergroten.

Geef jezelf het recht om te vernieuwen. Als je gewoon dezelfde koers blijft aanhouden, ben je niet veerkrachtig, maar ben je gewoon aan het overleven. Zelfs als je denkt dat je er geen tijd voor hebt, maak er dan toch tijd voor, want vernieuwing is essentieel voor groei. Je moet jezelf de kans geven om je aan te passen en te herstellen, zodat je in staat bent de uitdagingen waar je voor staat aan te gaan.

Begrijp hoe je veerkrachtig bent. Er zijn een aantal technieken en benaderingen die kunnen worden gebruikt om jouw veerkracht te vergroten. Ieder individu zal verschillende voorkeuren, sterke punten en motivaties hebben. Daarom moet je nagaan welke technieken voor jou werken. Als je echter kunt begrijpen hoe je veerkrachtig bent, kun je je richten op de technieken die de grootste impact zullen hebben op jouw ontwikkeling.

Spits je erop toe. Talent alleen leidt niet tot succes en verandering treedt evenmin op zonder gezamenlijke inspanning. Voor veerkracht geldt hetzelfde: ook al is het iets dat kan worden ontwikkeld, is het niet iets dat passief zal gebeuren. Het is iets dat tijd, inspanning en persoonlijke middelen vergt. Deze inspanning kan mogelijk neuronale netwerken creëren die ons helpen nuttige gewoonten te ontwikkelen.

Hoe helpt veerkracht bij het welzijn?

Uit onderzoek is gebleken dat de veerkracht en het welzijn van een individu rechtstreeks met elkaar in verband staan. Doorgaans ervaren personen die veerkrachtiger zijn een groter welzijn. Het ontwikkelen van veerkracht door middel van training is dan ook in veel organisaties met succes toegepast om het behoud en de ontwikkeling van welzijn te helpen ondersteunen. Het is aangetoond dat de psychologische strategieën die aan de basis liggen van veerkracht, het psychologisch welzijn verhogen.

Hoe effectief is training rond veerkracht?

Uit onderzoek is gebleken dat veerkracht bij individuen kan worden versterkt, en training is een effectieve manier om veerkracht op de werkplek te ontwikkelen. In een overzicht van 268 studies is geconcludeerd dat de doeltreffendheid van veerkrachttraining een algemeen significant effect heeft op de ontwikkeling van veerkracht (Liu et al, 2020).

Veerkrachttraining voor werknemers is echter maar zo doeltreffend als de manier waarop ze wordt geïmplementeerd en ingezet. Er zijn immers een aantal kenmerken die de doeltreffendheid kunnen beïnvloeden, zoals de manier waarop het programma is opgezet, de kwaliteit van de begeleiding, de motivatie van het individu en de inzet van de organisatie om de ontwikkeling van de werknemer te helpen ondersteunen. Doorgaans blijkt veerkrachtcoaching de meest doeltreffende vorm van veerkrachttraining te zijn. Veerkrachtworkshops onder leiding van deskundigen blijken de op één na doeltreffendste methode te zijn.

Waarom is veerkracht belangrijk voor bedrijven?

Hoezeer marktkrachten en operationele systemen ook bepalend zijn voor het succes van een organisatie, in wezen zijn het de mensen die echt het verschil maken. Het vermogen van een organisatie om stand te houden, zich aan te passen, te herstellen of te bloeien is te danken aan de moed, creativiteit en kracht van veerkrachtige werknemers, die samenwerken om effectieve organisaties te creëren. Onderzoekers hebben herhaaldelijk de voordelen van veerkracht aangetoond, met studies waarin wordt benadrukt dat veerkrachtige werknemers beter presteren op het werk, een grotere werkbetrokkenheid ervaren en meer openstaan voor leren (Malik & Garg, 2017).

Tips voor het implementeren van een initiatief voor veerkrachtontwikkeling

De stappen die een organisatie kan nemen om werknemers te helpen veerkracht te ontwikkelen, hangen af van het doel van het initiatief en van wat je wilt bereiken. Hieronder worden echter enkele praktische stappen beschreven die gewoonlijk worden genomen wanneer wordt getracht een programma voor veerkrachtontwikkeling op te zetten:

identificeer de persoon (personen) die je wilt ontwikkelen

bepaal wat de beste manier is om veerkrachttraining te geven (coaching, workshops, e-learning)

gebruik psychometrische instrumenten om jouw werknemers te helpen begrijpen hoe veerkrachtig ze zijn

gebruik veerkrachttraining om hen te helpen begrijpen wat de beste strategieën zijn om hun veerkracht te helpen opbouwen

zorg ervoor dat managers hun werknemers kunnen helpen deze strategieën regelmatig op het werk toe te passen

houd toezicht op de doeltreffendheid ervan en beoordeel deze

Hoe implementeer je een trainingsprogramma voor veerkracht?

Organisaties kunnen doorgaans twee brede benaderingen hanteren om een trainingsprogramma voor veerkracht te implementeren:

Een strategie met verplichte elementen:

hierbij identificeer je gebieden binnen de organisatie die je moet ondersteunen en help je deze zo goed mogelijk te ondersteunen door coaching, e-learning en andere veerkrachtcursussen te implementeren. Het voordeel van deze aanpak is dat je een probleemgebied afbakent en je best doet om de organisatie pro-actief te ondersteunen bij de aanpak ervan.

Een strategie met vrijblijvende elementen:

hierbij bied je vrijblijvende cursussen en coaching aan waarvoor mensen zich kunnen inschrijven. Dit kan intern worden aangekondigd of via een LMS worden aangeboden. Het voordeel hiervan is dat de deelnemers een oprecht verlangen hebben om zich te ontwikkelen en bereid zijn om zich hiervoor in te zetten. Het enige probleem is dat er mogelijk werknemers zijn die steun nodig hebben, maar die het te druk hebben om aanwezig te zijn.