Uit een onderzoek van Capterra uit 2024 blijkt dat 26% van de werkzoekenden AI gebruikt om automatisch massaal te solliciteren op openstaande functies. Deze trend sluit aan bij een recent rapport van LinkedIn, waaruit blijkt dat er op het platform inmiddels meer dan 11.000 sollicitaties per minuut worden verwerkt – een stijging van 45% ten opzichte van 2024. Sommigen zien dit als een slimme vorm van efficiëntie, terwijl anderen vinden dat het gebruik van AI om sollicitaties te genereren en in één klik duizenden banen te benaderen juist onecht en gemakzuchtig is. Hoe je er ook over denkt, het is een opvallende nieuwe ontwikkeling in hoe kandidaten de arbeidsmarkt benaderen – en die verdient onze aandacht.

AI gebruiken in het sollicitatieproces

Kandidaten kunnen tegenwoordig bijna elke stap van het sollicitatieproces automatiseren met behulp van AI – van het vinden van vacatures tot het indienen van cv’s en zelfs het onderhandelen over een salaris. Sommige werkzoekenden bouwen hun eigen automatische sollicitatietools met scrapers, skill-matching-algoritmes en teksteditors, terwijl anderen aanbieders betalen om het werk voor hen te doen. Deze systemen scannen honderden vacaturebanken, koppelen functies aan het profiel van de kandidaat, vullen sollicitaties in en dienen ze binnen enkele seconden in – waardoor een vroeger tijdrovende en intensieve taak verandert in een vrijwel moeiteloze stap richting werk.

Wie met een betaalde aanbieder werkt – zoals AIApply of Apply Sloth – doorloopt een eenvoudig proces: maak een profiel aan met je gegevens en voorkeuren, en de aanbieder doet de rest. Met behulp van AI identificeren deze diensten relevante functies, vullen ze standaardvelden in en genereren ze cv’s en motivatiebrieven die zijn afgestemd op elke specifieke vacature en werkgever. Zo vergroten ze de kans dat sollicitaties de automatische screeningsystemen passeren en daadwerkelijk bij een recruiter terechtkomen. Aanbieders – die meestal met abonnementsvormen werken die in prijs en service verschillen – bieden vaak ook extra’s, zoals interviewtraining, coaching voor gedragsgerichte vragen, vertaaldiensten, centrale dashboards voor het bijhouden van de sollicitatiestatus en AI-gestuurde ondersteuning bij salarisonderhandelingen.

Waarom kandidaten AI gebruiken in het sollicitatieproces

Hoewel het belangrijk is om te begrijpen hoe kandidaten AI gebruiken bij solliciteren en werving, is het minstens zo relevant om te onderzoeken waarom ze dat doen.

• Een belangrijke drijfveer is zoekmoeheid tijdens het solliciteren. Gemiddeld kost het zo’n 23 minuten en 51 klikken om één sollicitatie te voltooien. Volgens Indeed zouden werkzoekenden “10 tot 15 keer per week moeten solliciteren.” Met een gemiddelde werkloosheidsduur van ongeveer zes maanden in het Verenigd Koninkrijk, betekent dat dat iemand minimaal 80 uur kwijt is aan het invullen van sollicitaties voordat er een baan is gevonden. AI kan dit proces aanzienlijk versnellen en vereenvoudigen, vooral bij de meest repetitieve en tijdrovende onderdelen.
• Een andere belangrijke factor is het lage responspercentage. In 2020 plaatste Andrew Seaman een poll op LinkedIn met de vraag of mensen ooit door een werkgever zijn “geghost”. Binnen drie dagen kreeg hij meer dan 2.500 reacties. Maar liefst 93% van de respondenten gaf aan dat een organisatie nooit heeft gereageerd op hun sollicitatie, of het contact plotseling verbrak zonder uitleg – zelfs nadat de werkgever zelf om meer informatie of een gesprek had gevraagd.
• In een ander onderzoek constateerde Pandey dat de gemiddelde respons op populaire platforms zoals LinkedIn en Indeed tussen de 3% en 25% ligt. Met andere woorden: de meeste sollicitanten horen nooit iets terug. Die extreem lage respons lijkt te hebben geleid tot een verandering in mindset bij kandidaten. In plaats van veel tijd te steken in elke afzonderlijke sollicitatie, laten ze AI het meeste werk doen – zodat ze hun energie kunnen bewaren voor de latere fases van het selectieproces.
• Daarnaast speelt ook een gevoel van wederkerigheid mee. Nu steeds meer organisaties hun eigen wervingsproces automatiseren – van cv-screening tot interviews en communicatie – reageren kandidaten op dezelfde manier. Veel mensen vinden dat als werkgevers AI mogen inzetten, zij dat ook mogen doen. Sommigen zien het zelfs als een manier om weer wat balans te brengen in een proces dat steeds onpersoonlijker en bureaucratischer wordt.

Andere redenen waarom kandidaten AI gebruiken in het sollicitatieproces zijn onder meer het controleren van vacatures op betrouwbaarheid, het optimaliseren van sollicitatiemateriaal, en het concurreren met andere kandidaten die eveneens AI inzetten om hun kansen te vergroten.

De keerzijde van AI bij werving en selectie

Hoewel kunstmatige intelligentie het sollicitatieproces voor werkzoekenden eenvoudiger maakt, brengt het ook nieuwe uitdagingen voor werkgevers met zich mee op het gebied van AI en werving.

• Een van de grootste problemen is het enorme aantal sollicitaties. Bedrijven ontvangen tegenwoordig honderden, soms zelfs duizenden reacties op één vacature – waarvan een groot deel slecht aansluit of afkomstig is van ongeschikte kandidaten. Deze stortvloed aan sollicitaties zorgt voor extra werkdruk bij recruiters, vertraagt het aannameproces en vergroot de kans dat geschikte kandidaten over het hoofd worden gezien.
• Naast de hoeveelheid sollicitaties groeit ook de zorg over het herkennen van echte vaardigheden, geschiktheid en motivatie. Recruiters geven aan dat het steeds moeilijker wordt om te beoordelen of iemand daadwerkelijk geschikt is voor de functie, of dat AI hun cv heeft aangevuld met trefwoorden uit de vacaturetekst of van de bedrijfswebsite. Bovendien lijken veel sollicitaties opvallend veel op elkaar, waardoor het lastiger wordt om sterke kandidaten te onderscheiden van de rest.
• Er speelt ook een vraagstuk rond eerlijkheid. Als toegang tot geavanceerde AI-tools vooral is weggelegd voor mensen die zich die kunnen veroorloven, hebben kandidaten met meer financiële middelen mogelijk een streepje voor op de arbeidsmarkt. Dat kan leiden tot een verdere verdeling en versterking van sociale ongelijkheid. Daarnaast beschouwen sommige werkgevers het gebruik van AI door kandidaten als een kwestie van integriteit – en zelfs als reden om iemand af te wijzen. Uit een onderzoek van CV Genius blijkt dat 74% van de hiring managers zegt te kunnen herkennen wanneer een motivatiebrief met AI is geschreven, en 57% aangeeft waarschijnlijk een kandidaat af te wijzen die AI heeft gebruikt om content te genereren.

De voordelen van AI bij werving en selectie

Het is belangrijk om te benadrukken dat niet alle organisaties negatief staan tegenover het gebruik van AI. Sterker nog, sommige moedigen het juist aan – vooral bij meer repetitieve taken. Zo steunt Sebastian Dettmers, CEO van The Stepstone Group, het gebruik van AI in sollicitatieprocessen, zolang het kandidaten helpt om de beste versie van zichzelf te laten zien. Veel werkgevers trekken echter wel een grens als AI wordt ingezet om vaardigheden te verzinnen, assessments te voltooien of automatisch te solliciteren op functies waarvoor iemand niet gekwalificeerd is.

Voorstanders van AI binnen werving en selectie wijzen op de mogelijke voordelen voor werkgevers, met name op het gebied van zichtbaarheid. Voor minder bekende organisaties, bedrijven met nichefuncties of werkgevers die veel vacatures tegelijk moeten invullen, kunnen AI-tools de zichtbaarheid vergroten en kandidaten aantrekken die de vacature anders misschien nooit hadden gezien. Dat helpt functies sneller en efficiënter te vervullen. Een tweede voordeel is de kans om het employer brand te versterken: door AI slim in te zetten, kunnen organisaties zich beter positioneren en meer oprechte interesse aantrekken. Bovendien verschuift de focus daardoor van diploma’s naar daadwerkelijke vaardigheden en capaciteiten. Op de lange termijn kan dat leiden tot betere wervingsbeslissingen en duurzamere resultaten.

Advies voor het omgaan met AI

Naarmate AI steeds meer geïntegreerd raakt in het sollicitatieproces, hebben zowel kandidaten als organisaties de verantwoordelijkheid om er bewust mee om te gaan – en om het effect op de ander te begrijpen. Hoe complexer en tijdrovender het sollicitatieproces wordt, hoe meer kandidaten AI zullen inzetten om het tempo bij te houden. Tegelijkertijd zorgt datzelfde gebruik van AI ervoor dat recruiters en hiring teams hun aanpak moeten aanpassen. Wederzijds begrip, transparantie en bewust gebruik zijn daarbij essentieel om een proces te creëren dat eerlijk, effectief en mensgericht blijft.

Advies voor kandidaten

Gebruik AI als startpunt

Gebruik AI om ideeën op te doen of structuur aan te brengen in je sollicitatie, maar herschrijf de tekst altijd in je eigen woorden zodat je stijl, toon en persoonlijkheid goed naar voren komen. Deel je specifieke successen en benadruk wat jou uniek maakt – en waarom jij de beste match bent voor de functie.

Controleer de juistheid

Vertrouw niet blind op AI bij het solliciteren. De tool kan foutieve informatie geven over jouw vaardigheden, ervaring of het bedrijf. Controleer alles zorgvuldig voordat je je sollicitatie verstuurt.

Wees selectief in waar je solliciteert

Laat AI je helpen om relevante functies te vinden, maar geef niet je beslissingen uit handen. Geen enkel algoritme kent jou beter dan jijzelf. Verdiep je in de functie, het bedrijf en de cultuur om zeker te weten dat het bij je past.

Respecteer de grenzen van het bedrijf

Als een organisatie het gebruik van AI verbiedt, houd je dan aan die regels. En als er wordt gevraagd of je AI hebt gebruikt bij je sollicitatie, wees dan eerlijk. Dit is een kans om integriteit te tonen én te laten zien dat je op een bewuste manier met moderne technologie omgaat.

Advies voor bedrijven

Benader het gebruik van AI met empathie

Voordat je een met AI gemaakte sollicitatie afwijst, is het goed om stil te staan bij waarom een kandidaat AI heeft gebruikt. Starters op de arbeidsmarkt, anderstaligen of mensen die opnieuw instromen, kunnen AI inzetten om barrières te overwinnen. Zoek een balans tussen de wens naar authenticiteit en het begrip dat AI in sommige situaties juist kan bijdragen aan meer gelijkheid tussen kandidaten.

Focus op vaardigheden, niet alleen op diploma’s

AI kan bijna elk cv laten lijken alsof het perfect aansluit op de functie, met de juiste trefwoorden en een verzorgde opmaak. Ga verder dan een oppervlakkige cv-scan door competentie- en vaardigheidsgerichte assessments, werkvoorbeelden of AI-bestendige simulaties te gebruiken. Zo zie je wat kandidaten écht kunnen.

Maak de sollicitatie-ervaring persoonlijk

Gebruik technologie, maar vergeet niet de waarde van menselijk contact. Houd communicatie met kandidaten open en transparant, zodat ze weten waar ze aan toe zijn in elke fase van het proces. Voeg persoonlijke momenten toe, zoals telefoongesprekken, videogesprekken of face-to-face ontmoetingen, om vertrouwen op te bouwen en verbinding te maken.

Versterk je werkgeversmerk

Zorg dat je missie, cultuur en verwachtingen helder zijn in je vacatureteksten en op je ‘werken bij’-pagina. Een sterk employer brand trekt bewust geïnteresseerde kandidaten aan, onderscheidt je van de concurrentie en helpt sollicitanten bepalen of jouw organisatie bij hen past.

Wees transparant over AI-beleid

Heb je specifieke verwachtingen of beperkingen rond het gebruik van AI? Communiceer die dan duidelijk in je vacatures en vóór assessments. Zo stel je duidelijke grenzen en voorkom je onzekerheid bij sollicitanten.

Evenwicht is essentieel voor AI

We zijn allang voorbij de vraag óf kandidaten en organisaties AI zullen gebruiken in het sollicitatie-, wervings- en selectieproces; de echte vraag is in welke mate dat zal gebeuren. Het is een complex vraagstuk – voor organisaties die te maken krijgen met een enorme toestroom aan sollicitaties op openstaande functies, maar ook voor kandidaten die zich onder druk gezet voelen om tientallen sollicitaties te versturen in een steeds competitievere arbeidsmarkt.

Zoals bij de meeste nieuwe trends en innovaties draait het om balans. Wees niet bang om AI in te zetten binnen HR en je talentstrategie waar dat waarde toevoegt, maar wees ook voorzichtig met het klakkeloos overnemen of direct gebruiken van AI-uitvoer. Kunstmatige intelligentie kan enorm veel efficiëntie brengen in de wereld van werk – en we staan pas aan het begin van het benutten van dat potentieel.